Topic gemaakt door: Hans van Hees

 

Bij deze even een leerzaam moment betreffende actieve kool.
Is wel even een verhaal maar wel belangrijk om de grote richtlijnen ervan te onthouden eer men begint met actieve kool.

Stoffen die NIET door actieve kool verwijderd worden:

Organische stoffen die het water geel kleuren (Gilvin)
Ammonia(k)
Nitriet
Nitraat
Kale sporenelementen als Ca2+, Mg2+, K+, Cl- enz.

Stoffen die WEL door actieve kool verwijderd worden:

Organische zuren
Hormonen
Proteinen
Vitaminen
Phenolen
Pesticiden
Nicotine
Antibiotica (medicijnen!)
Chelaten (evt. met de hieraan gebonden sporenelementen)

Zo en dan worden meteen ook weer een aantal zaken duidelijker. In zoetwater zien we wel eens de combinatie turf met kool. De bedoeling is dan dat de turf het water aanzuurt en de kool de gele kleur dan wegfiltert. We zien dat de kool ook meteen een groot deel van de organische zuren eruit haalt. Turf heeft een antibiotische werking en geeft hormoonstoffen af. Kool haalt ze even zo vrolijk eruit.

Het zal duidelijk wezen. Turf en kool gelijktijdig gebruiken gaat niet echt goed samen en is dus niet bepaald de beste oplossing. Als we aan een plantenbak gechelatiseerde sporenelementen (en dat zijn de meeste) of medicijnen toevoegen dan worden die ook door het kool eruit gefilterd. Dus als we bijvoorbeeld medicijnen toedienen dan dient eerst het kool verwijderd te worden. Anders helpt het medicijn bijna niks. Als we een medicijn hebben toegediend dan kunnen we nadat het zijn werk heeft gedaan natuurlijk wel mooi de resten van het nog aanwezige medicijn verwijderen door over kool te filteren. In een zeewateraquarium kunnen we elementen als Boor, Jood, Calcium, Magnesium e.d. gewoon toe blijven dienen als we over kool filteren. Die worden door het actieve kool niet verwijderd. Ook ammoniak, nitriet en nitraat worden niet verwijderd. Tenminste niet door absorptie en adsorptie. Als we kool laten zitten gaat het als biologisch filtermateriaal werken en dan wordt natuurlijk wel ammoniak via nitriet naar nitraat omgezet door de bakterien die op het actieve kool substraat leven.

Dan is de vraag nog even waar plaatsen we de actieve kool in het filter? We lazen al dat we moeten voorkomen dat het snel dichtslibt, dus eerst met fijne watten voorfilteren. Dan is het verder zo dat actieve kool het beste werkt als het aan lucht is blootgesteld. (Luchtmaskers werken vaak met actieve kool!) Maar jah! We hebben toch een waterfilter in onze aquaria en geen luchtfilter!! Dat klopt. Maar als we een nat/droog filter hebben zoals bij sommige zeewateraquaria wel voorkomt dan kunnen we dus de aktieve kool het beste in het droge compartiment stoppen.

Toelichting Absorptie / Adsorptie:

ABSORPTIE
Verontreinigingen in het water worden met de waterstroom mee de openingen en porien in het kool ingedrongen. En komen hier in deze zeer kleine porien vast te zitten. De kool werkt zo dus als een zeer fijn mechanisch filter. Daarom is het belangrijk om voor de kool eerst over fijne watten te filteren anders slibt de kool te snel dicht!

ADSORPTIE
Adsorptie werkt sterker bij aktieve kool dan de absorptie. Maar wat is adsorptie dan? Veel stoffen zijn polair. Dat wil zeggen dat deze stoffen net als een magneet een kant hebben die positief geladen is en een kant die negatief geladen is. Ook actieve kool is polair. Komt nu een molecuul voorbij dat ook polaire eigenschappen heeft dan trekt de kool het molecuul aan en dit blijft het zo op het oppervlak van de kool vastzitten. En omdat actieve kool zo’n groot oppervlak heeft kunnen er dus op deze manier behoorlijk wat moleculen gebonden worden! En net deze eigenschap dat het alleen polaire stoffen bindt maakt kool zo bijzonder!