Planaria in een aquarium:
Planaria is een parasiet die waterdieren teistert. Als je ze in een aquarium hebt zal je snel merken dat er jonge vissen, garnalen, krabben en slakken sterven en er steeds meer planaria wormen tevoorschijn komen. Ze zijn slechts kwetsbaar voor enkele chemische stoffen en de bekende middelen voor wormbestrijding .
Wat is een planaria worm en waarom zijn ze zo gevaarlijk?
De door aquarianen aangeduid als planaria wormen zijn vrij levende platwormen. Ze hebben een afgeplat lichaam, ogen, hersenen, een eenvoudig zenuwstelsel, een spijsverteringskanaal, reproductieve en uitscheidingsorganen. Een hart en vaatstelsel, longen of kieuwen hebben ze niet. In de huid zijn er veel klieren die slijm afscheiden. Het slijm beschermt de huid en helpt om te glijden en de voedselinname te vergemakkelijken. Het kan zelfs dat de prooi wordt omhuld met het slijm. De meeste soorten hebben ook een staafvormig pijl in het lichaam, die dient voor afscheiding van gif, genaamd “Rhabditen”.

De afscheiding is giftig en beschermt de planaria worm tegen roofdieren en helpt ook om een prooi te vangen. Als je een planaria worm aangeraakt zwelt die op en laat een afscheiding van slijm los die giftig is. De afscheiding kleeft aan de aanvaller en kan hem verlammen. De meeste soorten in het aquarium behoren tot deze groep “Rhaditophora.”
Voeding:
De meeste platwormen zijn rovers. De mondopening zit aan de onderkant, meestal tussen de middensectie en de voorkant. Grotere planaria wormen kunnen hun mond opensperren als een slurf en de prooi zo naar binnen werken. Het exoskelet van garnalen of de huid van wormen en slakken is snel opengebroken met de hulp van het verteringsstelsel, het sap doordringt het skelet en daarna wordt het weefsel van de prooi verteerd. De absorptie van het weefsel wordt naar de lege zakken van de darm gevoerd. Een rectum en anus hebben deze wormen niet. Onverteerbare resten worden terug via de mond uitgeworpen. Schadelijke stofwisselingsproducten en overtollig water in de zoetwater soorten worden uitgescheiden als urine. Na een maaltijd, kan het enkele weken duren voordat alle darminhoud is uitgewerkt. Ondertussen kan er echter wel terug worden gezocht naar nieuwe voeding. Als ze een hongerdood sterven, smelt als het ware het lichaam van de worm en wordt als het ware “ verwerkt “ tot niets… De interne organen zijn wederkerend, ze kunnen krimpen tot 1/10 van hun oorspronkelijke grootte binnen de 6 maanden. Gaat de hongersnood verder of vinden ze geen prooien zullen de dieren uiteindelijk sterven. Als er in die tijd toch terug een prooi of eten te vinden is, zullen ze volledig herstellen en zijn ze daarna terug in staat om zich voort te planten. Dus het volledig uithongeren van planaria wormen in een aquarium kan niet!
Geslachtelijke voortplanting:
Planaria wormen zijn hemafrodieten. De bevruchting vindt afwisselend plaats, met de penis wordt er een overdracht gedaan met sperma ( reciprocale copulatie ). Het is veel aantrekkelijker om het sperma ergens achter te laten dan zichzelf te gaan bevruchten. Want er moet enorm veel energie geïnvesteerd worden in de productie van eieren. Na de paring zuigen de dieren via hun genitale opening het sperma op en gaan weer verder. In de loop van de evolutie zijn er weerhaken ontwikkeld aan het sperma zodat deze door de drager niet kan afgestoten worden.
Planaria torva is een inheemse soort, de enige seksueel gepropageerd. Deze kan ingevoerd worden met levend voedsel en in de long holte van slakken. Hun hoofdvoedsel zijn slakken en garnalen. Het komt voor dat sommige soorten door andere dieren worden gedekt. Ze rammen hun penis door de huid van soortgenoten en zo wordt een onderhuidse copulatie voldaan. De energie voor deze vorm van geslachtsrijke voortplanting is miniem. De bevruchte eieren worden opgenomen door middel van klieren. Ei cocons worden altijd opgeslagen op donkere plaatsen. De eieren kunnen een temperatuur aan van – 40°C tot… Bij 16 -20°C komen na ongeveer een week de jongen. Sommige planaria wormen zijn permanent vruchtbaar en anderen alleen in de zomer.

Onverwoestbare killer:
Planaria wormen hebben bijna geen rivalen, ze kunnen volledig herstellen na een blessure en overleven periodes van honger voor meer dan 6 maanden. De melk witte planaria leeft ongeveer een 5 jaar ( Dendrocoelum lacteum ).
Planaria in jouw aquarium:
De specifieke identiteit van planaria is moeilijk te achterhalen en t bepalen. Allereerst zijn ze vrij klein en species – typische kenmerken zijn moeilijk zichtbaar zonder microscoop. Aan de andere kant ontbreekt het aan literatuur omtrent deze wormen. Aangezien dat ze worden meegebracht met voeding – planten en dieren, zitten ze over de hele wereld verspreid. Het meeste waarschijnlijke is dat deze soorten voorkomen in een aquarium: Rhodax evelinea – Macrostomum soorten.
Verschillende types:
De gevlekte planaria worm ( girardia tigrina ) is ontstaan in Amerika en werd verspreid door de aquarium handel. De dieren zijn ongeveer 18 mm lang en 1 mm breed. Ze zijn bruin of grijs gevlekt. Het hoofd is wigvormig. De ogen zijn omgeven door een witte halo. De keelholte is ongeveer in het midden van het lichaam. De soort reproduceert namelijk via deling, terwijl de genitale inrichting gewoonlijk opnieuw wordt gevormd. De grootste groeipercentages zijn beschikbaar bij 25 – 28°C. Bij lage temperaturen onder de 10°C, functioneren de geslachtorganen slecht. Gemiddeld komen na 2 weken er 5 jongen ter wereld. Die zich voornamelijk gaan voederen met kleine kreeftachtigen, en wormen.
Verwarring met ander wormen:
Soms treden er in het aquarium onschadelijk borstelwormen op, die meestal worden aanzien als planaria. Terwijl een planaria worm zich voortbeweegt door te schuiven, zal een borstelworm dit doen door zich telkens samen te trekken.

Planaria is een bedreiging:
Planaria voedt zich met eieren, aas en levende dieren. Ze zijn voedsel concurrenten, predatoren en parasieten. Hoe kleiner het aquarium met dieren, hoe groter de bedreiging van de planaria. Jonge slakken, kleine vissen en jonge garnalen zullen sterven door de planaria die aanwezig is. Indien er teveel planaria aanwezig is, zullen deze ook gaan sterven door het voedsel tekort.
De strijd is moeilijk:
Voor slakken en garnalen en uiteindelijk ook de planaria worm, is het bestrijden ervan gevaarlijk. Test hebben uitgewezen dat na het overgaan op plantaardig voer de populatie van planaria wormen minder is. Een volgende test was met flubendazole ( flubenol ). De werkzame stof flubendazole worden in de lichaam cellen van wormen en andere ongewervelde dieren gehouden en zorgen voor de ontbinding ervan. Na de toevoeging ervan, waren na enkele uren geen planaria meer te zien. Na een paar dagen waren deze allemaal gestorven. Dus voorschrijven wij een waterwissel na 5 dagen van 25%. De tweede behadeling na 12 dagen was een succes. Alle planaria was/is uiteindelijk gestorven, alsook alle slakken! Flubenol werkt zeer lang na en kan na 14 dagen nog nefast zijn voor sierslakken!
Conclusies:
Als er teveel planaria aanwezig is in een aquarium met garnalen, is een gevecht met chemische middelen onvermijdelijk. Als er geen jongen meer opgroeien of gezien worden moet je de nadelen opwegen tegen de voordelen, zal ik behandelen of niet? Indien je gaat behandelen met Flubenol is het aan te raden na 5 dagen een waterwissel te doen van 25% en de behandeling te herhalen na ongeveer een 14 dagen, om de eventuele volgende generatie volledig te elimineren. Door de dood van vele planaria garnalen is het aan van deze zoveel mogelijk manueel te verwijderen of op te zuigen.

© Shrimpkings